Geo engineering, een typisch onderwerp voor de leesles Nederlands in klas 5 vwo

In 5 vwo stond leesvaardigheid op het programma. Onze methode, Nieuw Nederlands, biedt daarvoor een reeks teksten met vragen aan. Ik keek in het boek en had er al bij voorbaat geen zin in. Maar ja, als ik er al geen zin in heb, hoe krijg ik mijn leerlingen dan gemotiveerd?

Mijn collega, die met haar afstudeerscriptie bezig is, doet onderzoek naar activerende leesdidactiek in haar vijfde klas, dus daar sloot ik me bij aan. We gingen klas 5 actief aan het lezen zetten in lessen waarin steeds één onderwerp centraal stond.

We baseerden onze lessen op de Leessandwich. Een aanpak voor lezen ontwikkeld door Marieken Pronk en Bert de Vos. De basis van deze didactiek is dat je vóór het lezen de kennis van de leerling over het onderwerp activeert, dat de leerling tijdens het lezen ‘iets’ moet doen en dat de leerling het onderwerp na het lezen nog eens verwerkt.

Ik schets je één van de lessen die ik heb gegeven. Het materiaal dat erbij hoort, kun je bij mij opvragen via de reacties. Het materiaal bestaat uit: de tekst, de powerpoint en de volledige instructie.

We startten met een filmpje over het onderwerp, zodat de leerlingen al wat van het onderwerp afwisten. Daarna kregen ze 15 minuten om de tekst te lezen: individueel en in stilte.  Ze hadden vervolgens de keuze (autonomie!) uit 5 opdrachten, die ze moesten uitvoeren tijdens/na het lezen. Na afloop van de opdracht moesten ze alle drie aanspreekbaar zijn op hun resultaten.

  1. Lees de tekst en geef van elke alinea de kernzin.
  2. Lees de tekst en maak een instapost met een zelfgemaakte afbeelding & 10 hashtags over de tekst.
  3. Lees de tekst en bedenk drie vragen (+ antwoordmodel) bij de tekst.
  4. Laat straks aan mij zien dat je de tekst hebt begrepen. Je bedenkt met elkaar hoe je dat doet.
  5. Schrijf een tekst voor De Speld n.a.v. deze tekst. Gebruik ca. 200 woorden.

De afrondende opdracht bestond uit het vormen van een lijn/cirkel. Leerlingen moesten zichzelf een cijfer geven. 1 = ik ben het totaal oneens met het beïnvloeden van het klimaat met behulp van geo engineering en 10 = ik ben het hier juist helemaal mee eens. In de kring die ontstond, bespraken we het onderwerp na. Bovendien gaf die kring mij de gelegenheid om ook de vorm van deze les te evalueren, want mijn leerlingen hadden nog niet eerder zo’n leesles gehad.

Wat zag ik in deze les gebeuren? Er werd goed gelezen. Leerlingen lazen echt de hele tekst en kregen niet de gelegenheid om te ‘werken vanuit de vragen’. Er was geen ontkomen aan de opdracht, dus alle leerlingen hebben nagedacht over de inhoud van de tekst. De betrokkenheid bij de opdracht was groot en dat bleek ook uit de nabespreking.

Hierna heb ik nog 3 van dergelijke, activerende lessen gegeven. In de tweede les kreeg ik de feedback dat de les wel erg op maatschappijleer ging lijken en dat leerlingen behoefte hadden aan opdrachten die ook echt ingingen op tekstaspecten, zoals structuur en argumentatie. Daarin ben ik hen natuurlijk tegemoet gekomen, want in de aard van de opdrachten kun je als docent natuurlijk van harte variëren.

Wil jij ook aan de slag met activerende leeslessen, maar kom je er steeds niet aan toe om ze te maken? Wil je graag feedback van een professional en ervaringsdeskundige? Zou je willen samenwerken met collega’s uit het land? Dan is de ontwerpmiddag ‘Rijke leeslessen’ echt iets voor jou! Kom gezellig met een collega en ga met een stapel kant-en-klare leeslessen naar huis. Gun jezelf deze tijd.

Donderdag 24 maart, van 13.00 tot 16.00 uur in Aristo, Utrecht. Kosten: 125 euro.

 

30 gedachten over “Geo engineering, een typisch onderwerp voor de leesles Nederlands in klas 5 vwo”

  1. Marleen van Rijn

    Dag Clasine,

    Klinkt goed, deze opdracht!
    Ik werk ook met Nieuw Nederlands, 6e editie en ik vind leesvaardigheid ook een gruwel om te doen vanuit de methode.
    Graag wil ik dan ook jouw materiaal gebruiken. Bedankt!

    1. Ha Clasine,

      Wat een leuke opdracht!
      Ik zou je voorbeeldles graag uitproberen en bespreek 24 maart in mijn sectie.
      Bedankt!

    1. Marente Benink

      Hoi Clasine,
      Mooie lessen! Ik zou ze ook graag ontvangen. Het is weer tijd voor wat nieuws.
      Groeten,
      Marente

  2. Het onderwerp dat je gekozen had sluit natuurlijk aan op de vakinhoud van andere vakken. Heb je met die vakken overlegd en afgestemd? Dat zou de lessen onderling versterken en je voorkomt tegenstrijdige info naar je leerlingen.
    Ken je het boek Rijke Taal? Dat focust weliswaar op PO, maar de opmerking dat je eerlingen meerdere teksten over hetzelfde onderwerp Zou moeten laten lezen en die met elkaar in verband laten brengen is misschien bruikbaar.
    Neem je genredidactiek mee? Heb je afgestemd met de andere vakken over of de aanpak van lezen past bij hoe je teksten bij andere vakken tot zich moeten nemen? Docenten van bètavakken vinden vaak niet dat lln samenvattingen moeten maken met kernzinnen per paragraaf. Die teksten zitten anders in elkaar.

  3. Beste Clasine,

    Jouw gevoel bij leesvaardigheid in NN herken ik meteen.
    Graag ontvang ik dan ook je materiaal om er zelf in de klas mee aan de slag te gaan.
    Ik word al blij bij het idee.
    Hartelijk bedankt alvast.

    Groet,
    Esther Tros

  4. Inge-Lore Smit Sibinga

    Dag Clasine, dank voor jouw inspirerende beschrijving! Ik heb de Leessandwich hier liggen, maar doe er nog te weinig mee. Ik geef mijn leeslessen ook niet uit NN, want vind dat een ‘remedie tegen het lezen’, dus bedenk ook vaak zelf mijn lessen. Graag ontvang ik dan ook jouw materiaal! Heel erg bedankt alvast!

  5. Kristien Uytterschaut

    hallo Clasine, heel herkenbaar die demotivatie wanneer je weer diezelfde soort vragen ziet in de methode-syllabus….
    Ik zou ook graag je materiaal kunnen bekijken/gebruiken.

    Bedankt op voorhad en groet,

  6. Danielle van Schaik

    Dag Clasine,

    Dank voor de ideeën in je mail. Ik zou de 24ste graag aanwezig zijn bij de workshop over rijke leeslessen (na twee eerdere, door corona gedwarsboomde pogingen), maar ik heb die middag mondelingen en die zijn niet makkelijk te verzetten, helaas.

    Als je mij de uitgewerkte les zou kunnen sturen, graag! En hopelijk lukt het volgend jaar wel om een workshop te volgen.

    Met vriendelijke groet,

    Danielle van Schaik

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Scroll naar top